Het geboorteplan, onzin of onmisbaar?
- Tilly Gelok
- 30 sep 2025
- 4 minuten om te lezen
De term geboorteplan geeft je het gevoel dat je een bevalling van begin tot eind kunt vastleggen, compleet met tijdlijn en eindresultaat. Maar laten we eerlijk zijn: een bevalling laat zich niet plannen (en dat is meteen het mooie van bevallingen). Wat je wél kunt doen, is nadenken over je wensen en behoeften rondom de geboorte van je kindje. En dát is eigenlijk waar het geboorteplan voor bedoeld is.
Het doel van een geboorteplan
Het schrijven van een geboorteplan is niet zozeer het invullen van een stappenlijst, maar vooral het aangaan van een gesprek. Met je verloskundige, je partner, en eventueel een doula. Wat vind jij belangrijk? Waar voel jij je veilig bij? Welke keuzes zijn er in verschillende scenario’s?
Het is dan ook een goed idee om twee geboorteplannen te maken; een uitgebreide, getypte versie die je kan bespreken met de verloskundige en een visueel plan waar kort en bondig jouw wensen en behoeften op staan.
Versie 1: Het uitgebreide plan
De naam plan klopt eigenlijk niet. Want een bevalling verloopt zelden precies zoals je hoopt of bedenkt. Het gaat dus niet om een strak draaiboek, maar om het opschrijven van jouw wensen en voorkeuren bij verschillende situaties.
Zie je geboorteplan vooral als een gespreksstarter. Een aanleiding om samen met je partner te praten over wat jullie belangrijk vinden en om dit ook te delen met je verloskundige. Een doula is hierbij de perfecte ondersteuning en reikt vaak extra ideeën en mogelijkheden aan.
Samen met je zorgverlener kan je vervolgens bespreken wat realistisch is voor jouw specifieke situatie, en wat de mogelijkheden zijn als het anders loopt. Zo weet jij waar je op kunt rekenen, en kan je beter omgaan met onverwachte situaties.
Versie 2: Het visuele plan
Wanneer je alle wensen en behoeften helder hebt, kan je dit om gaan zetten in een kort, visueel plan. Vaak beval je namelijk niet met je “eigen” verloskundige, maar met degene die op dat moment dienst heeft. Juist daarom is het handig om je wensen overzichtelijk en in één oogopslag leesbaar op papier te zetten.
Tip: kijk op https://cardemom.be/geboorteplan/ voor fijne geboorte-icoontjes.
Een geboorteplan geeft geen illusie van controle, maar wél regie
Een fijne bevalling is er een waarbij jij het gevoel hebt dat je de regie hebt. En die regie gaat niet over controle, maar over bewust kiezen en gehoord worden. Als je nu, terwijl je nog helder kunt nadenken, alvast stilstaat bij je wensen, helpt dat enorm. Bijvoorbeeld: wil je graag vrij bewegen tijdens de weeën? Wil je dat je partner de navelstreng doorknipt? Hoe kijk je aan tegen pijnbestrijding?
Door dit van tevoren te bespreken, voel je je sterker en beter voorbereid als het moment daar is.
Een fijne bevalling is er een waarbij jij het gevoel hebt dat je de regie hebt. En die regie gaat niet over controle, maar over bewust kiezen en gehoord worden.
Handige tips voor je geboorteplan
Misschien denk je: Waar begin ik? Geen zorgen, een geboorteplan hoeft echt niet ingewikkeld te zijn. Met deze tips maak je er iets van dat duidelijk en persoonlijk is.
Tip 1: Kort en bondig
Hou je visuele plan kort en bondig. Denk in steekwoorden, korte zinnen en plaatjes. Zo kan de dienstdoende verloskundige in één oogopslag zien wat jij belangrijk vindt. Gebruik bijvoorbeeld de icoontjes van https://cardemom.be/geboorteplan/ (gratis download).
Tip 2: Begin met wie jij bent
Schrijf bovenaan je plan een korte introductie van jezelf en je partner. Dat maakt het meteen persoonlijk voor de verloskundige of arts die jou begeleidt. Bijvoorbeeld:“Ik ben …., mijn man/partner heet … en wij willen graag samen een vredige en liefdevolle geboorte voor ons kindje. Ik hou van rust en stilte en wil niet gestoord worden als dit niet noodzakelijk is.”
Hoewel je hier wellicht niet aan wil denken is dit ook de plek om belangrijke trauma’s of angsten weg te zetten. Zodat de dienstdoende zorgverlener dit in één oogopslag kan zien. Bijvoorbeeld: “Ik ben bang voor naalden”.
Tip 3: Vertel je visie op geboorte
Een paar zinnen over hoe jij de geboorte voor je ziet, helpt zorgverleners om jouw wensen beter te begrijpen. Denk aan woorden als: rustig, liefdevol, actief, intiem of natuurlijk.
Tip 4: Hou het overzichtelijk
Gebruik korte zinnen, opsommingstekens en duidelijke kopjes (bijvoorbeeld: ‘weeën’, ‘pijnstilling’, ‘bevalling’, ‘na de geboorte’). Denk ook in fases en wat daarin jouw wensen zijn (zie afbeelding). Zo kan iemand in één oogopslag zien wat jij belangrijk vindt, ook op een druk moment.
Tip 5: Denk na over alternatieven
Het kan zijn dat niet alles loopt zoals je hoopt. Zet ook op papier wat voor jou belangrijk is als het anders gaat, bijvoorbeeld bij een keizersnede of in het ziekenhuis. Wellicht wil je hier een plan B voor maken.
Tip 6: Print en deel
Print je plan en hang het op de deur. Zorg dat er een kopie in je bevaltas zit zodat je hem ook op de deur van de verloskamer kan hangen. Zo weet iedereen die binnenkomt meteen wat jouw wensen zijn.
Extra tip: neem plakband mee naar het ziekenhuis.
Geboorteplan, onzin of onmisbaar?
Is een geboorteplan onzin of onmisbaar? Wat mij betreft is een geboorteplan absoluut onmisbaar. Er zijn tijdens een bevalling tal van momenten waar een keuze gemaakt moet worden. Vooraf nadenken over deze keuzes zorgt voor rust in het moment. Neem de tijd om over deze keuzes na te denken en schroom niet hier hulp voor in te schakelen van bijvoorbeeld een doula.
Het gaat er niet om dat alles precies volgens plan verloopt, maar dat je weet dat er naar jouw wensen geluisterd wordt. En dát maakt vaak het verschil tussen een bevalling die je overkomt, en een bevalling waarbij je jezelf gehoord en gedragen voelt.
Liefs, Tilly